Alfredo Jaar: Nghệ Thuật Chính Trị Thay Đổi Thế Giới

Alfredo Jaar: Nghệ Thuật Chính Trị Thay Đổi Thế Giới

Nguồn:

Vào tháng 4 năm 1987, trong bối cảnh chủ nghĩa Reagan bùng nổ và Henry Kissinger vẫn là nhân vật ảnh hưởng lớn đến chính trường, Alfredo Jaar, một nghệ sĩ người Chile khi đó mới 31 tuổi, đã gây tiếng vang lớn với sự kiện nghệ thuật công cộng A Logo for America tại Quảng trường Thời đại, New York. Tác phẩm này ngay lập tức trở thành một trong những biểu tượng thảo luận sôi nổi nhất về Alfredo Jaar và nghệ thuật chính trị trong hệ thống chính đương đại, thách thức nhận thức chung về một quốc gia.

“A Logo for America”: Hơn cả một biểu tượng

Tác phẩm A Logo for America của Jaar, một hoạt hình LED kéo dài 42 giây, đã xuất hiện xen kẽ giữa các quảng cáo thương mại thông thường, mang theo thông điệp mạnh mẽ và gây sốc: “This Is Not America” (Đây không phải là Mỹ) chồng lên bản đồ Hoa Kỳ. Tiếp theo đó là hình ảnh lá cờ Mỹ với dòng chữ “This Is Not America’s Flag” (Đây không phải là lá cờ của nước Mỹ). Điểm nhấn độc đáo là chữ “R” trong từ “America” sau đó biến đổi thành một bản đồ sống động của các châu lục Nam Mỹ, Trung Mỹ và Bắc Mỹ. Thông điệp mà Jaar gửi gắm đến công chúng Mỹ và các nhà lãnh đạo của họ rất rõ ràng và đầy tính khiêu khích: Hãy ngừng độc quyền tên gọi “America” khi đất nước của các bạn chỉ là một phần nhỏ của một châu lục rộng lớn, đa dạng.

Gần 40 năm sau sự ra đời của tác phẩm này, sự thật cơ bản rằng “America” là một châu lục, chứ không phải chỉ là một quốc gia, vẫn cần được nhắc nhở cho nhiều công dân Mỹ – những người thường coi mình là người Mỹ duy nhất trên thế giới. Nhân dịp A Logo for America trở lại New York, Tổng biên tập Hakim Bishara đã có cuộc trò chuyện sâu sắc với Alfredo Jaar về định nghĩa của “America” và về một nước Mỹ đã thay đổi nhưng theo ông, vẫn giữ nguyên bản chất. Jaar tự nhận mình là một người bi quan về mặt trí tuệ – một điều dễ hiểu khi nhìn vào tình hình thế giới – nhưng ông luôn là một chiến binh trong trái tim, kiên định với tầm nhìn của mình.

Alfredo Jaar và nghệ thuật chính trị: Khía cạnh bi quan nhưng kiên cường

Theo quan điểm của Alfredo Jaar, dù không còn là năm 1987, bối cảnh chính trị hiện tại lại chứng kiến sự nổi lên của một “nhà lãnh đạo mạnh mẽ” khác đang đẩy mạnh một cuộc chiến văn hóa mới tại Mỹ. Ông Trump, ví dụ, đã từng bày tỏ sự không hài lòng với điêu khắc trừu tượng và mong muốn thay thế tác phẩm dải Möbius bằng thép không gỉ xoay của José de Rivera bên ngoài Bảo tàng Lịch sử Mỹ Quốc gia bằng một bức tượng George Washington cao 30 feet. Phát biểu của cựu tổng thống cho rằng tác phẩm của Rivera “không nói với khách tham quan điều gì về nước Mỹ, không gây cảm hứng cho ai và không tôn vinh bất kỳ Anh hùng Mỹ vĩ đại nào” đã phần nào cho thấy sự thiếu hiểu biết về giá trị của nghệ thuật đương đại và vai trò của nó trong xã hội. Điều này càng củng cố niềm tin của Jaar rằng các vấn đề cơ bản về nhận thức và quyền lực vẫn tồn tại, khiến Alfredo Jaar và nghệ thuật chính trị của ông vẫn còn nguyên giá trị. Jaar, mặc dù bi quan về trí tuệ, vẫn không ngừng đấu tranh qua nghệ thuật của mình.

Nghệ thuật công cộng và những tranh cãi đương đại

Những câu chuyện gần đây trong giới nghệ thuật cũng phản ánh những căng thẳng và xung đột tương tự mà Jaar đã khám phá:

• Biểu tình về tài trợ cho Bức thêu Bayeux: Các nhà hoạt động ủng hộ Palestine đã phản đối sự hỗ trợ tài chính của Igor Tulchinsky cho triển lãm Bức thêu Bayeux mới tại Bảo tàng Anh. Cuộc biểu tình nổ ra sau khi có báo cáo Tulchinsky đã tài trợ cho một trung tâm cộng đồng trong một khu định cư Israel bất hợp pháp ở Bờ Tây bị chiếm đóng. Vụ việc này nêu bật sự nhạy cảm của các vấn đề tài trợ nghệ thuật và mối liên hệ của chúng với các cuộc xung đột địa chính trị.
• Nghệ thuật công cộng ở New York: Một tác phẩm nghệ thuật hình dạng cavatappi bơm hơi, lấy cảm hứng từ motif rắn của nhà mốt Bulgari, đã xuất hiện trên High Line và sẽ được trưng bày đến hết Tuần lễ Thời trang New York. Tác phẩm này thể hiện sự giao thoa giữa nghệ thuật, thời trang và không gian công cộng, thu hút sự chú ý của người dân và du khách.
• Khủng hoảng tại Kennedy Center: Các nhà lãnh đạo do ông Trump bổ nhiệm tại Trung tâm Kennedy đã tuyên bố tổ chức này đang đứng trước bờ vực phá sản. Họ thậm chí còn gợi ý rằng trung tâm có thể đóng cửa ngay lập tức nếu tên của tổng thống không được thêm vào mặt tiền của nó. Sự kiện này cho thấy mức độ can thiệp chính trị vào các tổ chức văn hóa có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng.
• Xử lý các nhà làm phim Israel: Bộ trưởng Văn hóa Israel đã yêu cầu tước quốc tịch của các nhà làm phim Yuval Abraham và Rachel Szor, đạo diễn bộ phim tài liệu đoạt giải NAZA về cuộc diệt chủng của Israel ở Gaza. Đây là một ví dụ rõ ràng về việc chính phủ tìm cách kiểm soát và trừng phạt những tiếng nói nghệ thuật không phù hợp với quan điểm của họ.

Di sản và ảnh hưởng của nghệ thuật đột phá

Những tác phẩm và câu chuyện này làm phong phú thêm cuộc đối thoại về vai trò của nghệ thuật trong xã hội. Từ James McNeill Whistler, người theo đuổi sự hài hòa trong từng nét cọ, cho đến bức tường vẽ của Keith Haring – ”We The Youth” (1987) ở Philly – có thể trở thành bức bích họa ngoài trời đầu tiên được đưa vào Sổ đăng ký Di tích Lịch sử Philadelphia, nghệ thuật luôn tìm cách định hình và phản ánh thực tại. Vấn nạn trộm cắp nghệ thuật ở châu Âu, lớn hơn nhiều so với những gì xảy ra tại Louvre, cũng phơi bày sự dễ bị tổn thương của các tổ chức đang vật lộn để bảo vệ các bộ sưu tập không thể thay thế sau nhiều năm thiếu hụt ngân sách, cho thấy giá trị và tầm quan trọng của việc bảo tồn di sản văn hóa.

Các nghệ sĩ như Madelon Vriesendorp, với triển lãm khám phá sự sáng tạo và trí tưởng tượng ảnh hưởng đến các kiến trúc sư và nghệ sĩ khác, hay câu chuyện về việc thay đổi quan điểm về Lee Krasner và Jackson Pollock, nơi tác giả thừa nhận sai lầm khi giả định rằng yêu một nghệ sĩ có nghĩa là phải mờ nhạt đi, đều khẳng định sức mạnh của nghệ thuật trong việc thách thức các giả định và mở rộng tầm nhìn. Alfredo Jaar và nghệ thuật chính trị của ông tiếp tục là ngọn hải đăng cho những người tin rằng nghệ thuật không chỉ để chiêm ngưỡng mà còn là công cụ mạnh mẽ để kích thích tư duy, tạo ra đối thoại và cuối cùng là thúc đẩy sự thay đổi trong thế giới. Mặc dù con đường này có thể đầy chông gai và sự bi quan, nhưng tinh thần chiến đấu của Jaar vẫn luôn soi sáng.

Tuyên bố từ chối trách nhiệm: Bài viết này dựa trên thông tin công khai và không nhằm mục đích phát ngôn chính thức cho bất kỳ cá nhân, tổ chức hay sự kiện nào được đề cập.